NIEDZIELA Nr 44/02 (03.11.02)
"W hołdzie bohaterom Rzeczpospolitej Grabowieckiej"
Elżbieta Widyma

"żeśmy padli za wolność, aby była prawem"

          Wrzesień to dla Polaków miesiąc obfitujący w bolesne wydarzenia związane z II wojną światową. Przez dwie ostatnie niedziele września społeczność parafii Grabowiec uczestniczyła w uroczystościach kościelno - patriotycznych upamiętniających te tragiczne wydarzenia. 22 września 2002 roku, w Grabowcu miało miejsce uroczyste odsłonięcie i poświęcenie pomnika: żołnierzy AK "Rzeczypospolitej Grabowieckiej", wysiedlonych i pomordowanych w obozach koncentracyjnych oraz ofiar pacyfikacji Grabowca i okolic w latach 1939 - 1945. Uroczystości tej przewodniczył dokonując poświęcenia, ks. kan. Jan Maciocha z Płoskiego.

          W niedzielę 29 września przy pomniku Pomordowanych Żołnierzy Wojska Polskiego przez Armię Czerwoną w 1939 r. w Górze Grabowiec, została odprawiona uroczysta Msza Święta upamiętniająca 63 rocznicę tych krwawych wydarzeń, której przewodniczył i wygłosił kazanie ks. kapelan ppłk. Bogusław Romankiewicz z Zamościa.

          Obie te uroczystości uświetniły części artystyczne w wykonaniu uczniów Gimnazjum Zespołu Szkół im. H. Sienkiewicza z Grabowca.

          Z inicjatywy ks. dziekana Stanisława Budzyńskiego do tablicy znajdującej się w kościele parafialnym w Grabowcu, upamiętniającej mord polskich żołnierzy przez Armię Czerwoną, dodano następując napis:
"Krew Brata Twego Głośno Woła Ku Mnie z Ziemi
(Rodz. 4, 10)
Wbrew wszelkim układom międzynarodowym, które chronią ludzi, oddział Armii Czerwonej rozstrzelał rannych i bezbronnych żołnierzy Wojska Polskiego, którzy przebywali w szpitalu polowym w Grabowcu."

          Uroczystości te przypomniały mieszkańcom Grabowca i okolic o tamtych bolesnych dniach, a jednocześnie bohaterskich czynach żołnierzy AK. To właśnie w Grabowcu 25 września 1939 r., miała miejsce straszliwa zbrodnia dokonana na 59 żołnierzach polskich, których w okrutny sposób wymordowali czerwonoarmiści. Zbrodnię ta określono "małym Katyniem". Bolesne doświadczenia dla wszystkich mieszkańców gminy przyniosły następne lata okupacji niemieckiej. Pierwsze aresztowania przeprowadzone wiosną 1941 r., skierowane był w miejscową inteligencję, działającą w ramach struktur ZWZ i Polskiego Państwa Podziemnego. Niemcy aresztowali większość działaczy podziemia, a następnie wywieźli do obozu w Oświęcimiu, gdzie wszyscy ponieśli śmierć. Tragiczny los spotkał również miejscowego proboszcza ks. Józefa Czarneckiego, którego Niemcy zamordowali w roku 1942 w niewyjaśnionych okolicznościach.

          Represje okupanta nasilały się coraz bardziej, młodych ludzi wywożono do pracy przymusowej w Niemczech. W styczniu 1943 roku z terenu gminy Grabowiec wysiedlono 6129 osób, podczas akcji wysiedleńczej. Ostatnią większą akcją niemiecką skierowaną przeciwko Polakom, była pacyfikacja przeprowadzona w czerwcu 1944 roku, tuż przed wyzwoleniem. Wielu mężczyzn trafiło do obozu koncentracyjnego na Majdanku, najtragiczniejszy los spotkał 11 młodych ludzi, których zamordowano 22 lipca 1944 r., na Zamku w Lublinie.

          Pamiętać należy również o żołnierzach walczących podczas kampanii wrześniowej nad Bzurą i Borach Tucholskich, jako pierwsi z gminy Grabowiec znosili jarzmo niewoli jenieckiej na terenie Niemiec.

          Duże bohaterstwo i odwagę wykazali żołnierze Armii Krajowej z rejonu Grabowiec, którzy organizując akcje odwetowe na Niemcach i Ukraińcach, uwolnili w lutym 1944 r., Grabowiec i najbliższą okolicę od wojsk niemieckich, tworząc tzw. "Rzeczpospolitą Grabowiecką".

          Uczestnicy tych wydarzeń jak również miejscowa społeczność oddała hołd wszystkim którzy podczas II wojny światowej zginęli i walczyli za ojczyznę, poprzez udział w tych wrześniowych uroczystościach.

Elżbieta Widyma